Bu yıl, Çin-Afrika ilişkilerinin 70. yıl dönümü büyük bir coşkuyla kutlanıyor. CGTN, Afrika’nın Çin’in dış politikasındaki kritik rolünü ve Çin-Afrika ortaklığının gelişim sürecini ele alan bir makale yayımladı. Makalede, son yıllarda artan iş birliğinin Küresel Güney’in sesini duyurma ve temsil gücünü artırma üzerindeki etkileri de inceleniyor. Ayrıca, bu ilişkilerin daha dengeli ve demokratik bir uluslararası düzenin inşasına katkı sağladığına vurgu yapılıyor.
GLOBE NEWSWIRE / PEKİN (Gazete Bursa) – Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Çin-Mısır ilişkilerinin 70. yıl dönümünü kutlarken, daha geniş bir perspektiften Çin-Afrika ilişkilerinin önemli bir dönüm noktasına ulaştığına dikkat çektiler.
Xi, son 70 yıl içinde Çin-Mısır ilişkilerinin, gelişmekte olan ülkeler arasında dostluk, dayanışma ve iş birliği açısından bir örnek teşkil ettiğini belirtti. Bu ilişkilerin, Çin ile Arap ülkeleri ve Çin ile Afrika arasındaki iş birliği için de bir ölçüt oluşturduğunu ifade etti. Günümüzde, Çin-Afrika ilişkileri, ortak mücadelelerin ötesine geçerek kalkınma ve modernleşme ile Küresel Güney’in yükselişine adanmış dinamik bir ortaklığa dönüşmüştür.
DAYANIŞMADAN STRATEJİK ORTAKLIĞA
Çin-Afrika dostluğunun temelleri, büyük siyasi değişimlerin yaşandığı bir dönemde atılmıştır.
1950’lerden 1970’lere kadar, Çin, Afrika ülkelerinin ulusal bağımsızlık ve kurtuluş mücadelelerine kararlılıkla destek verdi. Bu destek karşılığında, Afrika ülkeleri 1971 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’nin Birleşmiş Milletler’deki meşru temsil hakkının yeniden tesis edilmesinde kritik bir rol oynamışlardır. Bu oylamada 76 oy verilmiş olup, 26’sının Afrika ülkelerinden gelmesi, iki taraf arasındaki güvenin pekişmesine katkı sağlamıştır.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, her yıl ilk yurt dışı ziyaretini Afrika’ya gerçekleştirerek, bu yılın başlarında Afrika’yı ziyaret ederek Çin-Afrika ilişkilerine verilen önemi bir kez daha göstermiştir.
Son yirmi yıl içinde, Çin ile Afrika ülkeleri arasındaki iş birliği hızla genişlemiştir. 2000 yılında kurulan Çin-Afrika İş Birliği Forumu (FOCAC), iş birliği için kurumsal bir çerçeve sunmakta, Çin’in samimiyet ve iyi niyet ilkelerine dayanan Afrika politikası ise ikili ilişkileri güçlendirmektedir. Taraflar, 2015 yılında ilişkilerini kapsamlı stratejik iş birliği ortaklığı seviyesine yükseltmiş ve “On İş Birliği Planı”nı hayata geçirerek Afrika genelinde hızlı modernleşmenin temellerini atmışlardır.
2024 FOCAC zirvesinde, Çin ve Afrika ülkeleri ilişkilerini daha da ileri taşıyacak bir topluluk düzeyine yükselebilir. Ayrıca, Çin, 2025 itibarıyla gümrüksüz erişim uygulamasını 33 Afrika ülkesinden diplomatik ilişkileri bulunan 53 Afrika ülkesinin tamamını kapsayacak şekilde genişleterek, diplomatik ilişkilerinin bulunduğu tüm Afrika ülkelerine tek taraflı olarak sıfır gümrük tarifesi uygulayan ilk büyük ekonomi olma özelliğini kazanmıştır.
Tanzanya’nın önde gelen ekonomistlerinden Humphrey Moshi, Çin-Afrika iş birliğini Küresel Güney dayanışmasının önemli bir örneği olarak değerlendirdi. Bu dayanışmanın, gelişmekte olan ülkeleri uluslararası kuralların “pasif katılımcılarından” “aktif şekillendiricilerine” dönüştürmeye yardımcı olduğunu ifade etti.
PRATİK İŞ BİRLİĞİ YOLUYLA MODERNLEŞMENİN İLERLETİLMESİ
Siyasi güven, Çin-Afrika ilişkilerinin temel bileşeni olurken, ekonomik iş birliği de bu ortaklığın hem dengeleyici unsuru hem de büyüme yolundaki itici gücü haline gelmiştir.
Çin Gümrük Genel İdaresi verilerine göre, Çin-Afrika ticareti 2025’te bir önceki yıla göre %17,7 artarak 348 milyar ABD doları ile rekor seviyeye ulaşmış ve Çin, üst üste 17 yıl boyunca Afrika’nın en büyük ticaret ortağı olmayı sürdürmüştür. Bu ivme 2026’da da devam etmiş, yalnızca ilk çeyrekte Çin’in Afrika ülkeleriyle ticaret hacmi yıllık bazda %23,7 artış göstererek 646,56 milyar yuan (92,2 milyar ABD doları) seviyesine ulaşmıştır.
Aynı zamanda, Çin-Afrika arasındaki yüksek kaliteli Kuşak ve Yol iş birliğine örnek teşkil eden Tazara Demir Yolu ve Mombasa-Nairobi Standart Hat Demiryolu gibi projeler, kıtanın demir yolu sistemini modernize ederek bağlantısallığı yeniden şekillendirmiştir.
Çin Dışişleri Bakanlığı, 2023 yılı itibarıyla 19 Afrika ülkesiyle borç hafifletme anlaşmaları yaparak ya da bu konuda mutabakat sağlayarak, G20 çerçevesinde borç ödemelerinin askıya alınması girişimlerine en büyük katkıyı sunan ülke olmuştur.
Çin, burslar, mesleki eğitim ve eğitim değişim programları aracılığıyla on binlerce Afrikalı uzmanın yetiştirilmesine de katkı sağlamıştır. Haziran 2025 itibarıyla Çin, 15 Afrika ülkesinde toplam 17 Luban Atölyesi kurmuş ve Çin üniversitelerini Afrika kurumlarıyla eşleştiren Çin-Afrika üniversite iş birliği planı kapsamında 114 yükseköğretim kurumunu bir araya getirmiştir.
Afrika-Çin Politika ve Danışmanlık Merkezi yönetici direktörü ve kıdemli araştırma görevlisi Paul Frimpong, Çin’in Afrika’nın kalkınmasına yönelik katkılarının giderek belirginleştiğini ifade etti. Frimpong, Çin’in imalat ve yeşil enerji gibi alanlarda bilgi, beceri ve deneyim paylaşımının Afrika’nın modernleşme ve kendi kendine yeterlilik yolculuğu üzerinde derin bir etki yarattığını belirtti.
Yorumlar kapalı.